Przeciętny mieszkaniec Polski rocznie wyrzuca z domu prawie 260 kg śmieci (odpadów). Dla czteroosobowej rodziny oznacza to ponad jedną tonę. Są to między innymi:

• Papier; około 50 kg
• szkło; około 20 kg
• resztki kuchenne; około 100 kg
• odpady niebezpieczne; około 20 kg

Co to są odpady?

Odpady to zużyte przedmioty oraz substancje stałe, a także nie będące ściekami substancje ciekłe, powstające w związku z bytowaniem człowieka lub działalnością gospodarczą, nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały i uciążliwe dla środowiska.

Co to są odpady niebezpieczne?
Odpady niebezpieczne to takie, które są szkodliwe dla zdrowia lub środowiska i nie mogą być mieszane z innymi śmieciami z gospodarstwa domowego, to odpady, które ze względu na swoje pochodzenie, skład chemiczny, biologiczny, inne właściwości lub okoliczności stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego lub środowiska przyrodniczego, objęte listą Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Odpady niebezpieczne pochodzą głównie z przemysłu, ale także z rolnictwa, transportu, służby zdrowia (odpady medyczne) i laboratoriów badawczych (przeterminowane odczynniki chemiczne). Do tej grupy odpadów zalicza się również część odpadów komunalnych. Wytwórcami odpadów niebezpiecznych są również gospodarstwa domowe. Odpady te posiadają określone cechy, wyróżniające je od innych odpadów, a mianowicie:

1. palność (podatność odpadów do zapłonu i palenia się trwałym i silnym płomieniem),
2. korozyjność (niszczenie materiałów konstrukcyjnych),
3. reaktywność (zdolność do krótkoterminowych działań polegających na eksplozji, wydzielaniu toksycznych gazów, reakcji chemicznych pomiędzy odpadami a środowiskiem),
4. ekotoksyczność (zdolność do działań jak w pkt. c, ale powolnych długoterminowych),

Klasyfikację szkodliwości odpadów przeprowadza się w oparciu o analizę składu wyciągów wodnych drogą ustalenia wartości progowych dla każdego kryterium ( którym może być dopuszczalna zawartość metali ciężkich, niektórych związków organicznych itp.). Jako kryterium, może wchodzić również obecność substancji toksycznej (będącej na urzędowej liście trucizn) lub pochodzenie strumienia odpadów (np. odpady z przetwórstwa mięsa). Odpady niebezpieczne to niewykorzystane w całości lub resztki następujących produktów:

• wszystkie rodzaje olejów (olej silnikowy, smar);
• rozpuszczalniki, terpentyna;
• produkty zawierające chlorek metylu, bromek metylu, trójchlorek etylu, freon, benzen, ksylen;
• farby, lakiery, bejca, kleje,
• wszystkie rodzaje smoły;
• denaturat i płyn zapłonowy;
• wywabiacze plam;
• usuwacze rdzy i płyny do czyszczenia silnika;
• inne środki dbałości o samochody, które zawierają rozpuszczalniki lub inne wymienione tu związki;
• świetlówki, neonówki, termometry, żarówki energooszczędne i inne produkty zawierające rtęć
• baterie i akumulatorki (baterie wielokrotnego ładowania);
• akumulatory samochodowe ( zawierające ołów i kwasy);
• środki ochrony roślin, środki przeciw pleśni i środki zwalczające gryzonie;
• chemikalia fotograficzne;
• farba drukarska;
• klej kontaktowy;
• stare rynny cynkowe
• ołowiane nakrętki butelek od wina i inne ołowiane produkty;
• urządzenia elektroniczne;
• wykładziny i inne produkty z PCV.

Odpady niebezpieczne zawierają metale ciężkie, np. rtęć, ołów i kadm. Rtęć uszkadza układ nerwowy - zwłaszcza mózg, powodując u człowieka zaburzenia wzroku, słuchu, mowy koordynacji ruchów, żucia i połykania, wreszcie upośledzenie umysłowe. Powoduje uszkodzenie płodu (mózgu). Jej kumulacja w organizmie człowieka występuje w łańcuchu pokarmowym. Czasami spotkać można dzieci na miejskich śmietnikach, zabawiające się tłuczeniem świetlówek, które wyrzucili nierozważni dorośli. Inną substancją szkodliwą jest ołów, który powoduje uszkodzenie mózgu. Objawy zatrucia ołowiem są podobne do objawów chorób psychicznych (od otępienia do szału włącznie). Bardzo ważnym źródłem ołowiu w otoczeniu człowieka są farby, lakiery i benzyna. Często zatruciu ołowiem ulega ptactwo, np. kaczki, gęsi, które wraz z kamykami połykają ołowiane śruciny, bądź były postrzelone (zranione) ołowianym śrutem. Do substancji szczególnie niebezpiecznych należy kadm, który kumuluje się w nerkach, powodując ich uszkodzenie. Wywołuje on także osłabienie i kruchość kości. W polskich miastach i wsiach nie ma dotąd systemu odbioru odpadów niebezpiecznych. Obecnie trafiają one na wysypiska śmieci, powodując zanieczyszczenia wód powierzchniowych, gruntowych, gleby i powietrza. Wpływając negatywnie na środowisko wpływają ujemnie na nasze zdrowie.

Jak można pomóc sobie i środowisku? Oto środki zaradcze.

1. Należy kupować akumulatory, które można ponownie ładować.
2. Należy zastępować jednorazowe baterie akumulatorkami, które można ładować do 1000 razy.
3. Należy kupować baterie, które nie zawierają kadmu ( duża część baterii dostępnych na polskim rynku zawiera metale ciężkie - kadm, ołów i wiele innych toksycznych związków). Warto wiedzieć, że jedna mała bateria, np. od zegarka może nieodwracalnie zdegradować aż 1 m3 gleby.
4. Zużyte baterie i akumulatorki należy wrzucać do specjalnie przygotowanych pojemników lub odnosić do sklepu.
5. Zakupione produkty należy zużywać do końca.
6. Należy skontaktować się z Wydziałem Ochrony Środowiska w celu pozbycia się odpadów niebezpiecznych
7. Należy zabezpieczyć odpady przed dziećmi - zrobić przegląd w mieszkaniu, garażu, na strychu i w piwnicy. Zebrać odpady niebezpieczne i umieścić je w miejscu niedostępnym dla dzieci.
8. Należy kupować produkty oznaczone odpowiednimi znakami.

Dokonując zakupu w sklepie, należy pamiętać o swojej konsumenckiej władzy. To, co z powodów ekologicznych nie będzie kupowane przez klientów, nie będzie miało szansy utrzymać się na rynku i zostanie wycofane. Ponadto w gospodarce odpadami podstawowym priorytetem powinna być redukcja u źródła tj. minimalizacja ilości i szkodliwości odpadów. Najkorzystniejszą dla środowiska formą minimalizacji odpadów jest wprowadzanie na rynek produktów ekologicznych tzn. takich, które w wyniku ich użycia nie będą stwarzać zagrożenia dla środowiska bądź będą łatwe do przetworzenia. Przykładem takich produktów są farby wodorozpuszczalne i proszkowe wprowadzane w miejsce farb na bazie rozpuszczalników organicznych lub baterie nie zawierające związków rtęci i kadmu. Bardzo ważnym etapem minimalizacji ilości i szkodliwości odpadów jest ekologiczne projektowanie wyrobów. Polega ono na użyciu surowców przyjaznych środowisku w miejsce substancji szkodliwych oraz stosowanie montażu konstrukcyjnego zapewniającego łatwy demontaż elementów zawierających substancje niebezpieczne. Minimalizacja ilości powstawania odpadów może być również realizowana poprzez modyfikacje urządzeń i zmianę procesów produkcyjnych.