ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W POLSCE

Odstępstwa od składu czystego powietrza świadczą o jego zanieczyszczeniu, substancje, które w wyniku naturalnych zdarzeń przyrodniczych lub działalności ludzkiej dostają się do powietrza zmieniając ilościowo lub jakościowo jego skład naturalny uważane są za zanieczyszczenia. Im bardziej skład powietrza będzie różny od składu powietrza czystego, tym bardziej będzie ono zanieczyszczone, a tym samym będzie uciążliwe dla środowiska biologicznego.

Powietrze jest komponentem środowiska ważnym nie tylko na zawarty w nim tlen, bez którego życie organiczne byłoby niemożliwe, ale także dlatego, że ma decydujący wpływ na zdrowie człowieka. Obliczono, że człowiek wydycha dziennie ok.16 kg powietrza, tj. kilkakrotnie więcej niż wypija w tym czasie wody i spożywa żywności. Z tego powodu aktywne chemiczne zanieczyszczenia powietrza, nawet w niewielkich stężeniach, mogą wywołać negatywne skutki w organizmie ludzkim. Jest to tym bardziej istotne, że w procesie oddychania wiele zanieczyszczeń jest wchłanianych przez płuca bezpośrednio do krwiobiegu. Zanieczyszczenia powietrza mogą dotrzeć wszędzie, jednak największe ich stężenie znajduje się w rejonach przemysłowych. Tam też obserwuje się ich wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt. Związek ten jest jeszcze bardziej widoczny, gdy rozpatruje się go z innymi czynnikami takimi jak: palenie papierosów, nasłonecznienie, stan psychiczny ludzi.

Ze wszystkich zanieczyszczeń powietrza najgroźniejsze są związki siarki, w szczególności zaś jej dwutlenek (SO₂ atakuje najczęściej drogi oddechowe i struny głosowe. Duże stężenie SO₂ w powietrzu może prowadzić do zmian w rogówce oka).

Substancje zanieczyszczające powietrze atmosferyczne we wszystkich trzech stanach skupienia. Istnieje więc możliwość tworzenia przez nie, z udziałem powietrza, układów wieloskładnikowych i wielofazowych. Postęp, realizowany rzekomo w imię dobra człowieka, zaczął bezpośrednio zagrażać jego zdrowiu i życiu, czego najlepszym wyrazem są ostatnie doniesienia o grożących katastrofach, takich jak zanieczyszczenia warstwy ozonowej i globalne ocieplenie klimatu Ziemi.

Polska była jednym z pierwszych krajów, w którym podjęto i rozwinięto akcję ochrony przyrody. Została zapoczątkowana przez naukowców i wkrótce zyskała poparcie społeczeństwa. Dziś Polska należy do krajów o najsilniej znacznie zanieczyszczonym środowisku. Wiele czynników gospodarczych, społecznych, a zwłaszcza politycznych spowodowało, że do końca lat 80 XX wieku stan środowiska systematycznie się pogarszał. Zanieczyszczenie środowiska stało się czynnikiem ograniczającym możliwości dalszego rozwoju. Główne źródło zanieczyszczenia stanowi przemysł, a ponadto transport, rolnictwo i gospodarka komunalna. W wyniku działalności gospodarczej powietrze atmosferyczne jest zanieczyszczane pyłami i gazami. Zarówno pyły jak i gazy oddziałują negatywnie na rośliny, zwierzęta oraz na zdrowie człowieka.

Polska zajmuje III miejsce na świecie w zanieczyszczeniu powietrza. Nadmierne zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego występuje na 20% powierzchni Polski. Przestrzenny rozkład emisji zanieczyszczeń jest bardzo nierównomierny, największy poziom osiąga ona na obszarach dużych aglomeracji miejskich oraz głównych okręgach przemysłowych. Zdecydowanie najgorsza sytuacja występuje w województwie śląskim. Głównymi źródłami zagrożeń są zakłady przemysłowe. Od wielu lat są przekraczane wartości dopuszczalnych stężeń wszystkich ważniejszych zanieczyszczeń atmosfery, w tym metali ciężkich, tlenku węgla i węglowodorów. Na obszarach zurbanizowanych, zwłaszcza przy ruchliwych ulicach miejskich występuje podwyższone w stosunku do poziomu dopuszczalnego zapylenie oraz stężenie szkodliwych gazów.

Żeby oczyścić powietrze należy:

- Dokonać zmian technologicznych (zmniejszyć lub wykluczyć unoszenie zanieczyszczeń).

- Zamontować skuteczne urządzenia oczyszczające na wszystkich monitorach zanieczyszczeń (cyklony, odpylacze, absorbery piece do spalania.

- Ustalić prawidłowe kryteria oceny zanieczyszczeń.

Od początku lat 90-tych obserwuje się zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza, co początkowo było spowodowane spadkiem produkcji przemysłowej, obecnie - postępem w instalowaniu urządzeń ochronnych. Wzrasta liczba urządzeń odpylających i ich średnia skuteczność. Powstają nowe instalacje odsiarczania spalin i usuwanie z nich tlenków azotu. Ilość zanieczyszczeń zatrzymanych i zneutralizowanych w urządzeniach oczyszczających w przypadku pyłów stanowi ok. 90 % zanieczyszczeń wytworzonych a w przypadku siarki - ok. 26% . Prędkość samooczyszczania się powietrza trwa kilka dób.